Η Επίδραση ενός προγράμματος Λάτιν Χορών στις Ρυθμικές-Ψυχοκινητικές Ικανότητες με Ατόμων με Νοητική Αναπηρία

Η Επίδραση ενός προγράμματος Λάτιν Χορών στις Ρυθμικές-Ψυχοκινητικές Ικανότητες με Ατόμων με Νοητική Αναπηρία

 Η παρακάτω πρωτότυπη ερευνητική εργασία αποτελεί την μεταπτυχιακή διατριβή της κ. Ίσερη Σπυριδούλας-Γεωργίας*, Πτυχιούχου Προσαρμοσμένης Φ.Α. 

Εκπονήθηκε στα πλαίσια των απαιτήσεων του Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης του Τ.Ε.Φ.Α.Α. Α.Π.Θ. με τίτλο «Ανθρώπινη Απόδοση και Υγεία» στην κατεύθυνση της Ειδικής Φυσικής Αγωγής/Προσαρμοσμένης Φυσικής Δραστηριότητας

   Το θέμα της παρούσας εργασίας είναι η επίδραση ενός προγράμματος λάτιν χορών στις ρυθμικές - ψυχοκινητικές ικανότητες ατόμων με νοητική αναπηρία. Η ρυθμική - ψυχοκινητική ικανότητα και η βελτίωσή τους αποτελούν σημαντικό παράγοντα στην ανάπτυξη και εκμάθηση βασικών κινητικών δεξιοτήτων του ατόμου. Η ανάπτυξη της ρυθμικής ικανότητας αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν αναφέρεται στο χώρο των ατόμων με ειδικές ανάγκες στον οποίο εντάσσονται και τα άτομα με  νοητική αναπηρία. 

   Η σπουδαιότητα του θέματος της παρούσας εργασίας ανάγεται στη σύνδεσή του με τη δυνατότητα βελτίωσης των γενικότερων κινητικών ικανοτήτων των ατόμων αυτών, γεγονός που συμβάλλει στην βελτίωση της ποιότητας ζωής τους αλλά και στην ομαλή κοινωνική τους ένταξη. 

Περίληψη (ακολουθεί ολόκληρη η έρευνα σε full text)

"Know The Snow": Δράση Γνωριμίας ΑμεΑ με το Χιόνι από τον Δήμο Νάουσας!

"Know The Snow": Πρότυπη Δράση Γνωριμίας ΑμεΑ με το Χιόνι και την Χιονοδρομία 

Μια πρωτοβουλία του Δήμου Ηρωϊκής Πόλης Νάουσας 

Με τη συμμετοχή αθλητών του "Εν Σώματι Υγιεί" Βέροιας

   Τη δυνατότητα να παίξουν με το χιόνι, να κάνουν έλκηθρο και πεζοπορία με ορειβατικά μπαστούνια, αλλά και να φτιάξουν χιονανθρώπους, θα έχουν εκατό άτομα με αναπηρία στο χιονοδρομικό κέντρο «3-5 Πηγάδια», στο πλαίσιο της δράσης που διοργανώνει την Κυριακή, 9 Φεβρουαρίου, ο Δήμος Νάουσας, με τίτλο «Know the snow».

   Είναι η πρώτη φορά που πραγματοποιείται η συγκεκριμένη δράση, όπου για τρεις ώρες, από τις 10:30 το πρωί, άτομα με ειδικές ανάγκες θα έχουν επαφή με το χιόνι, τη χιονοδρομία και το βουνό υπό την καθοδήγηση προπονητών του ΕΟΣ Νάουσας, καθηγητών φυσικής αγωγής, γυμναστών και εκπαιδευτικών ειδικών σχολείων και εθελοντών.

"Η Δύναμη της Κατασκηνωτικής Ενσωμάτωσης": το 1ο κατασκηνωτικό πρόγραμμα στην Ελλάδα παιδιών με και χωρίς αναπηρία ή ΕΕΑ!

"Η Δύναμη της Κατασκηνωτικής Ενσωμάτωσης"

 

"Η κατασκήνωση YUPPI CAMP και το ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ του ΤΕΦΑΑ Σερρών, ΑΠΘ, σχεδίασαν και θα υλοποιήσουν το πρώτο κατασκηνωτικό πρόγραμμα στην Ελλάδα παιδιών με και χωρίς αναπηρία ή Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες"!!!

   Η ένταξη παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στα Γενικά σχολεία είναι πλέον κοινά και θεσμικά αποδεκτή από όλους. Η κατασκήνωση αποτελεί όπως το σχολείο, ένα φορέα εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας των παιδιών και οφείλει να υποστηρίξει τη διαδικασία ένταξης.
    Στην κατασκήνωση της Yuppi Camp, ανταποκρινόμενοι στις εκπαιδευτικές και κοινωνικές προκλήσεις, μέλημά μας είναι να αυτοβελτιωνόμαστε και να μετασχηματιζόμαστε διαρκώς. Στο πλαίσιο αυτής της αδιάκοπης εγρήγορσης, σχεδιάσαμε για το καλοκαίρι του 2017 ένα πρόγραμμα κατασκηνωτικής ένταξης παιδιών με και χωρίς αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
    Για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση του παραπάνω προγράμματος συνεργαζόμαστε με επιστημονική ομάδα, που απαρτίζεται από μεταπτυχιακούς φοιτητές & φοιτήτριες και την καθηγήτρια προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής του ΤΕΦΑΑ Σερρών του ΑΠΘ, Χριστίνα Ευαγγελινού.

21 Μαρτίου: Παγκόσμια Ημέρα Συνδρόμου Down - 3.21 Wolrd Down Syndrome Day -

       21 Μαρτίου: Παγκόσμια Ημέρα Συνδρόμου Down 

- 3.21 Wolrd Down Syndrome Day -  

It' s only an extra chromosome

        Από το 2006 έχει καθιερωθεί η 21η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Συνδρόμου Down από τα σωματεία International Down Syndrome Association και European Down Syndrome Association, με πρωτοβουλία του Έλληνα γιατρού Στυλιανού Αντωναράκη, Kαθηγητή Γενετικής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, προκειμένου να ενημερωθεί και ευαισθητοποιηθεί η διεθνής κοινότητα για το σύνδρομο Down. Μάλιστα επιλέχθηκε ως ημερομηνία η 21η Μαρτίου, από τα αριθμητικά δεδομένα που συνθέτουν το σύνδρομο (3ο χρωμόσωμα στο 21ο ζεύγος).

  
Τί είναι το Σύνδρομο Down;

       Το Σύνδρομο Down (ή αλλιώς Τρισωμία 21 ή Τρισωμία G) περιγράφει μια χρωμοσωμική ανωμαλία, που περικλείει ένα σύνολο χαρακτηριστικών, τα οποία υπάρχουν εκ γενετής στους φορείς της γενετικής αυτής βλάβης και αφορούν παρεκκλίσεις στη σωματική διάπλαση, τη νοητική ανάπτυξη και την ψυχοκοινωνική εξέλιξή τους. Από ορισμένους δεν θεωρείται ασθένεια, δεδομένου ότι τα άτομα με Σύνδρομο Down δεν υποφέρουν από αυτό. 

Επίσκεψη στη Στέγη Υποστηριζόμενης Διαβίωσης ΑμεΑ Δ. Βόλου

Επίσκεψη στη Στέγη Υποστηριζόμενης Διαβίωσης ΑμεΑ Δ. Βόλου

 

    Την Στέγη Υποστηριζόμενης Διαβίωσης Ατόμων με Νοητική Υστέρηση και άλλες αναπηρίες Δήμου Βόλου, επισκεφθήκαμε χθες, Τρίτη 18 Αυγούστου 2015, μετά από πρωτοβουλία της κ. Ελένης Ψαροβασίλη, Καθηγήτριας Ειδικής Φυσικής Αγωγής και τη σύμφωνη γνώμη της Διευθύντριας της Στέγης κ. Ευαγγελίας Ρίζου.

2 Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού // Ετυμολογία - Συμπτωματολογία // Αυτισμός και Αθλητισμός

2 Απριλίου: Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού

 Ετυμολογία - Συμπτωματολογία

Αυτισμός και Αθλητισμός

 

       Η Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού καθιερώθηκε από τον Ο.Η.Ε. το 2007 και αποφασίστηκε να εορτάζεται κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου, αρχής γενομένης από το 2008. Σκοπός της είναι να ενημερώσει την παγκόσμια κοινή γνώμη για τον αυτισμό και τα βήματα που πρέπει να γίνουν για την ομαλή ένταξη των αυτιστικών ατόμων στην κοινωνία. Ο Αυτισμός είναι μια σοβαρή Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή, που χαρακτηρίζεται από μειωμένη κοινωνική αλληλεπίδραση και επικοινωνία, καθώς και από περιορισμένη, επαναλαμβανόμενη και στερεότυπη συμπεριφορά. Όλες αυτές οι ενδείξεις ξεκινούν πριν το παιδί γίνει τριών ετών και διαρκεί ευ όρου ζωής.  Εμφανίζεται σε αναλογία 3-4/1 αγόρια/κορίτσια. Υπολογίζεται ότι 535.000 άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πάσχουν από αυτισμό.

21/3 Παγκόσμια Ημέρα Συνδρόμου Down

       21 Μαρτίου: Παγκόσμια Ημέρα Συνδρόμου Down 

- 3.21 Wolrd Down Syndrome Day -  

It' s only an extra chromosome

        Από το 2006 έχει καθιερωθεί η 21η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Συνδρόμου Down από τα σωματεία International Down Syndrome Association και European Down Syndrome Association, με πρωτοβουλία του Έλληνα γιατρού Στυλιανού Αντωναράκη, Kαθηγητή Γενετικής στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης, προκειμένου να ενημερωθεί και ευαισθητοποιηθεί η διεθνής κοινότητα για το σύνδρομο Down. Μάλιστα επιλέχθηκε ως ημερομηνία η 21η Μαρτίου, από τα αριθμητικά δεδομένα που συνθέτουν το σύνδρομο (3ο χρωμόσωμα στο 21ο ζεύγος).

  
Τί είναι το Σύνδρομο Down;

       Το Σύνδρομο Down (ή αλλιώς Τρισωμία 21 ή Τρισωμία G) περιγράφει μια χρωμοσωμική ανωμαλία, που περικλείει ένα σύνολο χαρακτηριστικών, τα οποία υπάρχουν εκ γενετής στους φορείς της γενετικής αυτής βλάβης και αφορούν παρεκκλίσεις στη σωματική διάπλαση, τη νοητική ανάπτυξη και την ψυχοκοινωνική εξέλιξή τους. Από ορισμένους δεν θεωρείται ασθένεια, δεδομένου ότι τα άτομα με Σύνδρομο Down δεν υποφέρουν από αυτό. 

Η Iπποθεραπεία μπορεί να βελτιώσει την Iσορροπία και τη Δύναμη Εφήβων με Νοητική Υστέρηση

 Η Iπποθεραπεία μπορεί να βελτιώσει την Iσορροπία και τη Δύναμη Εφήβων με Νοητική Υστέρηση 

Δρ. Γιαγκάζογλου Παρασκεύη*

 

     Τα άτομα με Νοητική Υστέρηση (Ν.Υ) συχνά αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις κινητικές τους ικανότητες. Tα επίπεδα δύναμης και ισορροπίας των ατόμων με Ν.Υ είναι χαμηλά. Η συμμετοχή τους σε προγράμματα θεραπευτικής ιππασίας είναι ένας τρόπος να βελτιώσουν την κινητικότητα τους και κατά επέκταση τις καθημερινές δραστηριότητές τους και την ποιότητα ζωής τους. Μελέτες έχουν δείξει ότι η κίνηση του αλόγου βοηθά στη  βελτίωση της ισορροπίας και της δύναμης των κάτω άκρων.

 

Σκοπός της μελέτης

 
Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η αξιολόγηση της επίδρασης ενός προγράμματος ιπποθεραπείας στην ισορροπία και στη δύναμη εφήβων με Ν.Υ. Οι συμμετέχοντες ακολούθησαν ένα πρόγραμμα ιπποθεραπείας διάρκειας 30 λεπτών και συχνότητας 2 φορών την εβδομάδα για 10 εβδομάδες.

Αποτελέσματα

Βρέθηκε σημαντική βελτίωση της δύναμης και της ισορροπίας μετά το πρόγραμμα της παρέμβασης.

 

Συμπεράσματα

 
Η βελτίωση της ισορροπίας βελτιώνει και τη σταθερότητα των κινήσεων των καθημερινών δραστηριοτήτων και μειώνει τις πιθανότητες ατυχημάτων ή πτώσεων. Η ιπποθεραπεία μπορεί να αποτελέσει μία εναλλακτική μέθοδο θεραπείας για τα άτομα με Ν.Υ. Η συναισθηματική εμπειρία της φυσικής επαφής του ανθρώπου με το άλογο, μαζί με την αλληλεπίδραση των κινήσεων που δέχεται αποτελούν μία μοναδική εμπειρία για τα άτομα αυτά. Επιπλέον, η φυσική αυτή δραστηριότητα είναι τόσο ευχάριστη και διασκεδαστική που μπορεί να κρατήσει ζωντανό το ενδιαφέρον  τους ώστε να συνεχίσουν την άσκηση για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Το άρθρο δημοσιέυθηκε στο περιοδικό Research in Developmental Disabilities, Volume 33, Issue 6, November–December 2012, Pages 2265–2270.

Βρείτε το πλήρες άρθρο εδώ

 Πηγή: Ελλ. Ετ. Θεραπευτικής Γυμναστικής & Ειδ. Φ.Α.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:

H κ. Γιαγκάζογλου Παρασκευή είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Ειδικής Αγωγής στο ΤΕΦΑΑ Σερρών Α.Π.Θ. Συμμετέχει στη διδασκαλία των μαθημάτων ειδικότητας «Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής» και είναι υπεύθυνη του μαθήματος κορμού «Ειδική Αγωγή» και του μαθήματος κατεύθυνσης «Προσχολική Φυσική Αγωγή». Επίσης, συμμετέχει με εισηγήσεις στο Διατμηματικό Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών «Ανθρώπινη Απόδοση και Υγεία» και στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα «Κινησιολογία» του ΤΕΦΑΑ Σερρών, ΑΠΘ.

Contact: pgiagaz@phed-sr.auth.gr 

 

Γιόγκα και Άτομα με Αναπηρία & Χρόνιες Παθήσεις

 Γιόγκα και Άτομα με Αναπηρία & Χρόνιες Παθήσεις

 

 Μπαμπαλή Χρυσή*

        Στην ελληνική ρίζα η λέξη θεραπεύω περικλείει την άποψη του Σωκράτη για την εκπαίδευση ενός ανθρώπινου  πλάσματος.  Θεραπεύω σημαίνει: ‘’συνοδεύω τον άνθρωπο με υπομονή, τον περιποιούμαι με σεβασμό, ακούγοντάς τον υπομονετικά και πάνω από όλα λατρεύοντάς τον, προσκυνώντας δηλαδή τη θεϊκότητά του’’.

Τί είναι η Γιόγκα;

     Η Γιόγκα είναι ένα σύστημα, μια μεθοδολογία που εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό σύστημα, με πολύ βαθιές επιστημονικές ρίζες και αξίες, που εφαρμόζονται για κάθε άνθρωπο, χωρίς περιορισμό στα πιστεύω, θρησκευόμενου και μη, πειθαρχημένου και όχι, Χριστιανού, Βουδιστή και άθεου, με διαφορετικές αντιλήψεις, θεωρήσεις ή ιδεολογίες.  Έχουμε να κάνουμε κυριολεκτικά με μια επιστήμη.  Μία διαδικασία έρευνας και απόδειξης.  Μία διαδικασία γνώσης.  Απλά εφαρμόζοντας ένα σύστημα γιόγκα, αποδεδειγμένα και αντικειμενικά, θα βελτιωθεί η φυσική υγεία, θα εξισορροπηθεί το ορμονικό σύστημα, θα αυξηθεί η ενέργεια στο σώμα και θα τονωθεί η νοητική αντίληψη και η  επίγνωση για όσα συμβαίνουν γύρω και μέσα στο άτομο.
      Γιόγκα σημαίνει ‘’ενότητα’’ και προέρχεται από την σανσκριτική λέξη «γιούγκ», που σημαίνει ενώνω.  Σε ένα πρακτικό επίπεδο, η γιόγκα είναι ένα μέσο για την εξισορρόπηση και την εναρμόνιση του σώματος, του νου και των συναισθημάτων.  Με πολύ απλά λόγια η γιόγκα είναι η επιστήμη του σωστού τρόπου ζωής.  Επιδρά σε όλες τις πλευρές του ατόμου: στη σωματική, τη ζωτική, τη συναισθηματική, την παραψυχική και την πνευματική πλευρά.

      Η επιστήμη της γιόγκα δουλεύει αρχικά με το φυσικό σώμα το οποίο για τους περισσότερους ανθρώπους  είναι μια πρακτική και γνώριμη αφετηρία.  Όταν βιώνουμε ανισορροπία σε αυτό το επίπεδο, τα όργανα, οι μυς και τα νεύρα δεν λειτουργούν πλέον αρμονικά, αλλά δρουν το ένα εναντίον του άλλου.  Για παράδειγμα, το ενδοκρινικό σύστημα μπορεί να μη λειτουργεί κανονικά και η αποδοτικότητα του νευρικού συστήματος μειώνεται σε τέτοιο βαθμό που μπορεί να εκδηλωθεί ασθένεια.  Η γιόγκα έχει ως στόχο να φέρει σε ισορροπία τις διάφορες σωματικές λειτουργίες και τέλειο συντονισμό για το καλό όλου του σώματος.  Από το φυσικό σώμα η γιόγκα προχωράει στο νοητικό και το συναισθηματικό επίπεδο.

 

Με πολύ απλά λόγια η Γιόγκα δίνει στο σώμα αυτό που χρειάζεται. 

Σε έρευνες αναφέρεται ότι: η πρακτική της Γιόγκα από άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις συμβάλλει: στη ρύθμιση του μυϊκού τόνου, στην ενδυνάμωση του μυϊκού συστήματος, στη βελτίωση της ισορροπίας και της στάσης του κορμού, στην ανάπτυξη της ευλυγισίας και της ευκαμψίας, στην ευθυγράμμιση του σώματος και στη βελτίωση της βάδισης. 

Επιπλέον αναφέρεται ότι: η εξάσκηση της Γιόγκα βοηθάει στην αποδοχή των συμπτωμάτων της εκάστοτε ασθένειας, συμβάλλει στη μείωση του στρες και του άγχους, συμβάλλει στην αύξηση της αυτοπεποίθησης και του αυτοσεβασμού, συμβάλλει στη βελτίωση της ισορροπίας και στην αύξηση της δύναμης.

Συμπερασματικά, φαίνεται ότι η Γιόγκα  μέσα από διαδικασίες ενδυνάμωσης των μυών και των αρθρώσεων και με στόχο την καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος και του ελέγχου της στάσης και της ισορροπίας, αποτελεί μία αποτελεσματική,  συμπληρωματική θεραπεία για τα  άτομα με αναπηρίες και χρόνιες παθήσεις, η οποία βοηθά στη μεγιστοποίηση της λειτουργικότητας, στην ανεξαρτητοποίηση και στην ενεργή συμμετοχή τους στη θεραπεία και κατ’ επέκταση στην καθημερινότητά τους.

Μπαμπαλή Χρυσή

Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής, 

Εκπαιδεύτρια Θεραπευτικής Ιππασίας,
Δασκάλα Γιόγκα

Διαβάστε και αύτο: Aqua Yoga σε Εγκύους

Σας άρεσε; Μοιραστείτε το:

Πηγή: Ελλ.Ετ. Θεραπευτικής Γυμναστικής & Ειδ. Φ.Α.

Ο Ρόλος των Διαδραστικών Παιχνιδιών ως ένας νέος τρόπος Άσκησης Aτόμων με Nοητική Yστέρηση.

Σε συνέχεια του άρθρου του Δρ. Αντώνιου Χριστόδουλου, που δημοσιεύτηκε στις 19/7 στη Σελίδα μας με τίτλο "Ηλεκτρονική Άσκηση, όπως λέμε Ηλεκτρονικό Κάπνισμα;" , προχωράμε ένα βήμα παρακάτω και εμβαθύνουμε στο θέμα, δημοσιεύοντας σήμερα άρθρο του Τσάπατου Στέλιου M. Sc., Καθηγητή Ειδικής Φυσικής Αγωγής με θέμα τον "Ρόλο των Διαδραστικών Παιχνιδιών (π.χ. Nintendo Wii ή XBOX 360 κ.α.) στα Άτομα με Νοητική Υστέρηση ως ένας νέος τρόπος άσκησης...

Ο Ρόλος των Διαδραστικών Παιχνιδιών ως ένας νέος τρόπος Άσκησης Aτόμων με N.Y.

Τσάπατος Στέλιος Μ. Sc.*

Όπως είναι γνωστό, τα άτομα με Ν.Υ. είναι απομονωμένα από την κοινωνία, και το αποτέλεσμα είναι να μη συμμετέχουν σε προγράμματα άσκησης. Ακολουθούν έναν τρόπο ζωής μη δραστήριο με αποτέλεσμα την εμφάνιση καρδιαγγειακών προβλημάτων καθώς και άλλων προβλημάτων υγείας. Η συμμετοχή τους σε προγράμματα άσκησης μπορεί να επιδράσει θετικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους (Πάτση και συν., 2011). Τα προγράμματα άσκησης συμβάλλουν στο να βελτιωθεί η αυτοπεποίθησή τους, να προσαρμοστούν στην κοινωνία, να ξεφύγουν από την απομόνωση και να αυξήσουν τα επίπεδα αυτοεκτίμησης και αυτοσεβασμού (Κοντού & Καραγιώργου, 2006). Για το λόγο αυτόν, τα τυπικά πρωτόκολλα που αποσκοπούν μόνο στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης μέσω της επανάληψης συγκεκριμένων ρουτινών φαίνεται ότι είναι αναποτελεσματικά, αφού δεν επιφέρουν την εσωτερική εκείνη παρακίνηση που απαιτείται, με αποτέλεσμα την πρόωρη διακοπή της άσκησης (Καστανιάς & Τοκμακίδης, 2010). Επίσης, επειδή τα άτομα με Ν.Υ. με ή χωρίς τη συνύπαρξη γενετικών συνδρόμων χαρακτηρίζονται από απουσία κινήτρων συμμετοχής σε προγράμματα άσκησης, θεωρείται αναγκαία η εφαρμογή προπονητικών πρωτοκόλλων που θα αποβλέπουν πρώτιστα στη δημιουργία κλίματος παρακίνησης και ευφορίας, προκειμένου τα άτομα αυτά να συμμετέχουν σε γυμναστικά προγράμματα για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (Καστανιάς & Τοκμακίδης, 2010). 

 

Το κενό που εντοπίζεται ακόμα και στην πιο σύγχρονη βιβλιογραφία είναι ότι σε κανένα από τα παραπάνω προγράμματα άσκησης για άτομα με Ν.Υ., δε χρησιμοποιήθηκαν οι δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία και συγκεκριμένα τα διαδραστικά παιχνίδια.

 Ως διαδραστικά παιχνίδια ορίζονται τα παιχνίδια που απαιτούν κίνηση και σωματική άσκηση από το χρήστη (Trout & Christie, 2007). Συνδυάζουν την άσκηση με τα ψηφιακά παιχνίδια με τη συμμετοχή του ατόμου κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, εστιάζοντας στις μεγάλες μυϊκές ομάδες και όχι στη βελτίωση της επιδεξιότητας και της λεπτής κινητικότητας. Η πλατφόρμα Wii δίνει τη δυνατότητα στον παίκτη να συμμετέχει κανονικά με την κίνηση ολόκληρου του σώματός του και όχι απλά των δύο δακτύλων του. Πρόκειται για μια επανάσταση της τεχνολογίας, αφού προσφέρει συνθήκες εικονικής πραγματικότητας. Έχουν σχεδιαστεί κυρίως για την αύξηση των καρδιακών παλμών καθώς και για τη βελτίωση της αερόβιας και της αναερόβιας ικανότητας (Staiano & Calvert, 2011). Φαίνεται λοιπόν ότι η τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα να προσπεραστούν τα παραδοσιακά παρεμβατικά πρωτόκολλα άσκησης για άτομα με Ν.Υ. και να αντικατασταθούν με σύγχρονα μοντέλα εξάσκησης εξίσου αποτελεσματικά, αλλά πιο ενδιαφέροντα και διασκεδαστικά. Διότι σκοπός δεν είναι απλά να εξεταστεί ποιο πρόγραμμα παρέμβασης έχει εφαρμογή στα άτομα με Ν.Υ. και αν θα είναι αποτελεσματικό, αλλά κυρίως αν τα άτομα θα συνεχίσουν να ασκούνται με το συγκεκριμένο πρόγραμμα....(συνέχεια παρακάτω)

6ο Τουρνουά Μπάσκετ για Άτομα με Ν.Υ. στην Βέροια

6ο Τουρνουά Μπάσκετ για Άτομα με Ν.Υ. 

Βέροια, Τετάρτη 28 Μαΐου 2014

   Τα Εργαστήρια Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ε.Ε.Ε.Ε.Κ.) Βέροιας, Νάουσας και Αλεξάνδρειας σε συνεργασία με τον Α.Σ. ΑμεΑ Ν. Ημαθίας "ΑΙΓΕΣ" διοργανώνουν την Τετάρτη 28 Μαΐου το 6ο Τουρνουά Μπάσκετ ΑμεΑ  για τις Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης και τους φορείς Ειδικής Αγωγής Ημαθίας και Πιερίας. 

   Στο Τουρνουά θα πάρουν μέρος και οι εκπαιδευόμενοι του Μικτού Κέντρου Διημέρευσης - Ημερήσιας Φροντίδας - Απασχόλησης & Κατάρτισης Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες "Τα Παιδιά της Άνοιξης" καθώς και οι εκπαιδευόμενοι της "Μέριμνας Παιδιού" Κατερίνης.

Οι αγώνες θα διεξαχθούν στο Δ.Α.Κ. Βέροιας "Δημήτριος Βικέλας" και θα ξεκινήσουν στις 9.30 π.μ.

 Το "Εν Σώματι Υγιεί"θα δώσει για μία ακόμα φορά το παρόν για να σας μεταφέρει το κλίμα και πλούσιο φωτορεπορτάζ από τους αγώνες

 Διαβάστε σχετικό άρθρο για Μπάσκετ Ατόμων με Ν.Υ.:  http://r4rehab.blogspot.gr/2013/10/4.html

Πηγή: ΛΑΟΣ-ΕΠΕΑ

Σχολικοί αγώνες Στίβου Μονάδων Ειδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης Κ. Μακεδονίας - Φωτορεπορτάζ από το "Εν Σώματι Υγιεί"

Σχολικοί αγώνες Στίβου Μονάδων Ειδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης Κ. Μακεδονίας με την συμμετοχή και των Ειδικών Σχολείων της Ημαθίας

Φωτορεπορτάζ από το "Εν Σ.ώματι Υγιεί"

 

   Πραγματοποιήθηκαν στην Κατερίνη, την Τετάρτη 14 Μαΐου, οι Σχολικοί Αγώνες Κλασικού Αθλητισμού των Δομών Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. 

Οι αγώνες πραγματοποιήθηκαν στο Α' Δ.Α.Κ. Κατερίνης (Στάδιο Πιερικού) και το παρόν έδωσαν Σχολεία Ειδικής Αγωγής Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης από την Πιερία, την Ημαθία, την Θεσσαλονίκη και την Χαλκιδική. 

   Από την Ημαθία, αγωνίστηκαν οι μαθητές από τα Ειδικά Δημοτικά Σχολεία Βέροιας και Αλεξάνδρειας και τα Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. Βέροιας, Νάουσας και Αλεξάνδρειας. Το κλίμα ήταν πολύ ευχάριστο και οι μαθητές συνοδευόμενοι από τους εκπαιδευτές τους, χάρηκαν την συμμετοχή, που αυτός ήταν και ο σκοπός των αγώνων άλλωστε.

Η Ιστοσελίδα Ανάπτυξης  και Προώθησης Ερασιτεχνικού & Προσαρμοσμένου Αθλητισμού από την Βέροια, 

"Εν Σώματι Υγιεί", ήταν εκεί και σας μεταφέρει πλούσιο φωτογραφικό ρεπορτάζ.

Το πρόγραμμα των αγώνων

Ο διαχειριστής του "Εν Σώματι Υγιεί" στα δημοσιογραφικά θεωρεία του Σταδίου

Άποψη της κατάμεστης κερκίδας Ι

Η παρέλαση των σχολείων

Η ομάδα του ΕΕΕΕΚ Αλεξάνδρειας

Άποψη της κατάμεστης κερκίδας ΙΙ

Η παράταξη των σχολείων κατά την ορκωμοσία των αθλητών

50μ αγοριών Ι

50μ αγοριών ΙΙ

Το ΕΕΕΕΚ Αλεξάνδρειας προθερμένεται

Ειδικός χώρος για αθλητές σε αμαξίδια

100μ αγοριών

Άλμα εις μήκος

Σκυταλοδρομία 4Χ100μ Ι

Σκυταλοδρομία 4Χ100μ ΙΙ

Σκυταλοδρομία 4Χ100μ ΙΙΙ

Σκυταλοδρομία 4Χ50μ

Απονομές Ι

Απονομές ΙΙ

Απονομές ΙΙΙ

Σχολικοί αγώνες Μονάδων Ειδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης την Τετάρτη 14 Μαΐου στην Κατερίνη

Σχολικοί αγώνες Μονάδων Ειδικής Αγωγής & Εκπαίδευσης 

την Τετάρτη 14 Μαΐου στην Κατερίνη

με την συμμετοχή των Ειδικών Σχολείων της Ημαθίας

 

   Με την συμμετοχή όλων των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Πρωτοβάθμιας & Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης των Νομών Πιερίας, Πέλλας και Ημαθίας, θα πραγματοποιηθούν στο Δημοτικό Στάδιο Κατερίνης αγώνες στίβου την Τετάρτη 14 Μαΐου 2014.

   Οι μαθητές, συνοδευόμενοι από τους εκπαιδευτές τους, θα έχουν την ευκαιρία να αγωνιστούν και κυρίως να διασκεδάσουν  από τη συμμετοχή τους στους αγώνες. Άλλωστε ο σκοπός αυτών των αγώνων είναι η συμμετοχή, το ευ αγωνίζεσθαι, η διασκέδαση και οι κοινωνικοποίηση των μαθητών με αναπηρία.

Να σημειωθεί ότι αγώνες στίβου των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, πραγματοποιούνται κάθε χρόνο και πλέον έχουν γίνει θεσμός για την Κεντρική Μακεδονία. Πέρυσι οι αντίστοιχοι αγώνες είχαν πραγματοποιηθεί στο Δημοτικό Στάδιο Έδεσσας. 

Η Ιστοσελίδα Ανάπτυξης και Προώθησης Ερασιτεχνικού και Προσαρμοσμένου Αθλητισμού "Εν Σώματι Υγιεί" θα βρίσκεται εκεί για να σας μεταφέρει το κλίμα των αγώνων και πλούσιο φωτορεπορτάζ.

 

Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Χαλκίδας: Δημιουργία και λειτουργία Αίθουσας "Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης"

Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Χαλκίδας: 

Δημιουργία και λειτουργία Αίθουσας "Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης"

Το Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Χαλκίδας συνεχίζοντας την παράδοση των τελευταίων χρόνων δημιούργησε και λειτουργεί μια ακόμα πρωτοποριακή υποδομή στο νέο κτίριο που μεταστεγάστηκε.

Από το τρέχον σχολικό έτος 2013-2014 δημιουργήθηκε με τη συμβολή της Λογοθεραπεύτριας Κας Βίλλα Ιωάννας, του Καθηγητή Φυσικής Αγωγής Κου Τριανταφύλλου Κων/νου και της Διευθύντριας του Σχολείου Κας Παλαιού Ευαγγελίας,  Αίθουσα Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης*.

Τί είναι η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση;

 Η αισθητηριακή ολοκλήρωση είναι μια εγγενής νευροβιολογική διαδικασία που αφορά την ολοκλήρωση και αποκωδικοποίηση του αισθητηριακού ερεθίσματος στον εγκέφαλο. Σε αντίθεση, η δυσλειτουργία της αισθητηριακής ολοκλήρωσης είναι μια διαταραχή κατά την οποία τα αισθητηριακά δεδομένα δεν οργανώνονται κατάλληλα στον εγκέφαλο και αυτό μπορεί να προκαλέσει διάφορα προβλήματα στην ανάπτυξη, στην επεξεργασία της πληροφορίας και στη συμπεριφορά του ατόμου. Η Dr. A. Jean Ayres ανέπτυξε τη γενική θεωρία της αισθητηριακής ολοκλήρωσης και της θεραπείας μέσα από μελέτες στις νευροεπιστήμες και από μελέτες της σωματικής και νευρομυικής ανάπτυξης.

   Η αισθητηριακή ολοκλήρωση εστιάζεται κυρίως σε τρεις βασικές αισθήσεις, την απτική, την αιθουσαία και την ιδιοδεκτική. Η διασύνδεσή τους αρχίζει να σχηματίζεται πριν τη γέννηση και συνεχίζει να αναπτύσσεται καθώς το άτομο ωριμάζει και αλληλεπιδρά με το περιβάλλον του. Οι τρεις αισθήσεις δεν συνδέονται μόνο μεταξύ τους αλλά και με τις υπόλοιπες αισθήσεις στον εγκέφαλο. Αν και οι τρεις αυτές αισθήσεις είναι λιγότερο γνωστές από την όραση και την ακοή είναι πολύ σημαντικές στη ζωή μας. Βασικά μας επιτρέπουν να αντιλαμβανόμαστε, να αποτυπώνουμε και να αντιδράμε σε διαφορετικά ερεθίσματα στο περιβάλλον μας.

Ομάδες που παρουσιάζουν συνήθως διαταραχή της αισθητηριακής ολοκλήρωσης είναι:

• Βρέφη που έχουν γεννηθεί πρόωρα: Όλο και περισσότερα πρόωρα βρέφη επιβιώνουν σήμερα. Τα παιδιά αυτά έρχονται στον κόσμο έχοντας ένα υπερευαίσθητο νευρικό σύστημα και πολλαπλά παθολογικά προβλήματα. Οι γονείς πρέπει να μάθουν με ποιον τρόπο θα δώσουν στο παιδί τους τις απαραίτητες αισθητηριακές εμπειρίες, με σκοπό την βέλτιστη ανάπτυξή του.
• Παιδιά με αυτισμό και άλλες αναπτυξιακές διαταραχές: Οι σοβαρές δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία είναι ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα της διαταραχής. Τα παιδιά με αυτισμό αναζητούν ασυνήθιστες ποσότητες συγκεκριμένων ερεθισμάτων και είναι υπερβολικά ευαίσθητα σε άλλα ερεθίσματα. Η βελτίωση της αισθητηριακής επεξεργασίας οδηγεί τα παιδιά αυτά σε πιο αποτελεσματική κοινωνική συναλλαγή.
• Παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες: Πολλές έρευνες δείχνουν ότι η πλειοψηφία των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες παρόλο που έχουν φυσιολογική νοημοσύνη, είναι πιθανόν να έχουν προβλήματα στην αισθητηριακή ολοκλήρωση. Η πρώιμη παρέμβαση μπορεί να βελτιώσει αυτή τη λειτουργία, μειώνοντας την πιθανότητα σχολικής αποτυχίας.
• Ατομα με εγκεφαλική βλάβη: Τραύμα στον εγκέφαλο μετά από ατύχημα μπορεί να έχει αντίκτυπο στην αισθητηριακή λειτουργία. Τα άτομα αυτά χρειάζονται θεραπεία που θα τους οδηγήσει στην καλύτερη επανάκτηση των χαμένων αισθήσεων.

Από την ιστοσελίδα του σχολείου  διαβάζουμε:

"Η Αισθητηριακή  Ολοκλήρωση, είναι η ουσιώδης βάση, για την περαιτέρω ανάπτυξη των λειτουργιών της μάθησης και της φυσιολογικής συμπεριφοράς. Στα περισσότερα παιδιά, η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια συνηθισμένων  παιδικών δραστηριοτήτων. Στα παιδιά με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση δεν εξελίσσεται τόσο αποτελεσματικά, με αποτέλεσμα να μιλάμε για διαταραχή αισθητηριακής ρύθμισης. Η ύπαρξη, συνεπώς, της συγκεκριμένης αίθουσας στο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Χαλκίδας  έχει ως στόχο να ενεργοποιήσει το νευρικό σύστημα των μικρών μαθητών ώστε να το αναγκάσει να εμφανίσει μια οργανωμένη συμπεριφορά μια συνειδητή αντίδραση στα ερεθίσματα που δέχεται με απώτερο στόχο να βελτιώσουμε

• τις αντιληπτικές τους ικανότητες
• την αυτοαντίληψή τους
• την αύξηση του χρόνου συγκέντρωσης σε μια εργασία
• τις δεξιότητες του αδρού συντονισμού
• την ανάπτυξη της λεκτικής ικανότητας και γενικότερα
• τη σχολική επιδόση με απώτερο στόχο την προσαρμογή στις απαιτήσεις της καθημερινότητάς τους".

 Για την θεωρία και την πρακτική εφαρμογή της Αισθητηριακής Ολοκήρωσης, το Ειδικό Σχολείο Χαλκίδας επισκέφθηκαν ειδικοί από το Εργαστήριο Ψυχοκινητικής

 

   "Σκοπός της επίσκεψής ήταν η πληροφόρηση των δασκάλων του σχολείου. Η παρουσίαση ήταν χωρισμένη σε 2 μέρη. Στο πρώτο μέρος (το θεωρητικό) μιλήσαμε γενικά για την Αισθητηριακή Ολοκλήρωση, ποια παιδιά έχουν πρόβλημα στην Α.Ο και με ποιες συμπεριφορές εκδηλώνονται τα προβλήματα αυτά. Επιπλέον, μιλήσαμε για τον χώρο και τον εξοπλισμό της αίθουσας και σε ποια συστήματα μας βοηθάνε αυτά. Για την καλύτερη κατανόηση των δυσκολιών των παιδιών δόθηκε στους δασκάλους ένα ανιχνευτικό ερωτηματολόγιο αισθητηριακής ολοκλήρωσης και ρύθμισης το οποίο θα συμπληρώσουν μαζί με τους γονείς.

  Στο δεύτερο μέρος (το πρακτικό) μιλήσαμε για τα παιχνίδια που μπορούν να παίξουν μέσα στην αίθουσα αφού θα μπαίνουν μαζί με τα παιδιά είτε για ομαδικό ή ατομικό πρόγραμμα είτε εκτάκτως- αν έχει παιδί δηλαδή έχει κάποια έκρηξη θυμού και θα μπει στην αίθουσα για να ηρεμήσει. Τα παιχνίδια είναι ενδεικτικά- οι δάσκαλοι μπορούν να τα απλουστεύσουν με βάση τις δυσκολίες των παιδιών.

 

Πηγές:  ergotherapeia.com 
             eidikoxalkidas.gr
             psychomotortherapy.blogspot.gr


 

Παρεμβατικό Πρόγραμμα Ειδικής Φυσικής Αγωγής Για Παιδιά με Νοητική Υστέρηση

Παρεμβατικό Πρόγραμμα Ειδικής Φυσικής Αγωγής Για Παιδιά με Νοητική Υστέρηση

 

Τσάπατος Στέλιος Μ.Sc.*

Εισαγωγή

Η Ειδική Φυσική Αγωγή (Ε.Φ.Α.) είναι το ειδικά σχεδιασμένο Πρόγραμμα Φ.Α., προσαρμοσμένο στις ανάγκες των παιδιών, που χρησιμοποιεί ειδικές ή προσαρμοσμένες μεθόδους και τεχνικές καθώς όργανα και χώρους.

Η Ε.Φ.Α. έχει να προσφέρει πολλά στα Άτομα με Αναπηρίες (ΑμεΑ) και ειδικότερα στα άτομα με νοητική υστέρηση ή αυτισμό. Μέσα από μια ποικιλία ασκήσεων και αθλητικών δραστηριοτήτων, σκοπεύει στην καλλιέργεια και ανάπτυξη των κινητικών ικανοτήτων, στην εκμάθηση τρόπων συμπεριφοράς και στην ένταξη και ομαλή προσαρμογή στο περιβάλλον.

Ωστόσο, δεν υπάρχουν πολλές επίσημες πηγές για έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με ασκήσεις πρακτικής εφαρμογής για άτομα με νοητική υστέρηση ή αυτισμό. Οι όποιες πληροφορίες έχουμε προέρχονται μόνο μέσω της συμπλήρωσης ερωτηματολογίων και δεν επαρκούν για τη σωστή αντιμετώπιση των ατόμων αυτών.

Νοητική καθυστέρηση

Η πνευματική καθυστέρηση προέρχεται από μια σημαντικά υποβαθμισμένη γενική πνευματική λειτουργία που συνυπάρχει με ελλείψεις στην προσαρμοστική συμπεριφορά και εμφανίζεται κατά την αναπτυξιακή περίοδο. Ο όρος υποβαθμισμένη γενική πνευματική λειτουργία αναφέρεται στα τεστ νοημοσύνης όπου ένα αποτέλεσμα κατώτερου του μέσου όρου ( συγκεκριμένα δύο τυπικές αποκλίσεις κάτω του μέσου όρου), κατατάσσει το άτομο σαν πνευματικά καθυστερημένο (Rarick, et al., 1984).

Επίσης σημαντικό στοιχείο του παραπάνω ορισμού είναι και ο όρος προσαρμοστική συμπεριφορά. Θα πρέπει να υπάρχει κάποια ισορροπία μεταξύ πνευματικής λειτουργίας και ικανότητας προσαρμογής στο περιβάλλον. Η ικανότητα προσαρμογής εξαρτάται από την ηλικία και την ανάλογη περίπτωση. Γενικά για τα παιδιά της βρεφικής και νηπιακής ηλικίας ικανότητες αισθητικο-κινητικής αντίληψης, επικοινωνίας και αυτοεξυπηρέτησης είναι απαραίτητες. Για τα παιδιά της σχετικής ηλικίας οι ικανότητες αυτές εντοπίζονται στη μάθηση ακαδημαϊκών θεμάτων, γνώση του περιβάλλοντος και δημιουργία σχέσεων με άλλους. Ακόμη η ηλικία της εφηβείας απαιτεί ικανότητες για ανάπτυξη κοινωνικών ευθυνών και επαγγελματικού προσανατολισμού.

Γενικά πρέπει να πούμε ότι η νοητική υστέρηση είναι σύμπτωμα που βρίσκεται σε πολλές διαταραχές γνωστών και άγνωστων αιτιών.

Τα τελευταία χρόνια το πρόβλημα «Νοητική Υστέρηση» έγινε οξύτερο γιατί: 

1. Ελαττώθηκε σημαντικά η νοσηρότητα από τα οξέα νοσήματα και το ενδιαφέρον επεκτείνεται σε χρόνιες καταστάσεις. 
2. Η πρόοδος της επιστήμης έχει ως αποτέλεσμα την επιβίωση αλλά όχι την ίαση παιδιών με συγγενείς διαμαρτίες ή εγκεφαλοπάθειες. 
3. Η σύγχρονη ζωή καθιστά το βάρος ενός νοητικά υστερημένου παιδιού πιο φανερό από άλλοτε στην οικογένεια και την κοινωνία.

Νοητική Υστέρηση (Ν.Υ.) είναι η κάτω του φυσιολογικού νοημοσύνη που έχει την αρχή της κατά το στάδιο ανάπτυξης (πριν το 18^ο χρόνο) και συνοδεύεται από ανεπάρκεια σε έναν ή περισσότερους τομείς: της ωρίμανσης, της μάθησης και της κοινωνικής προσαρμογής (AAMD, 1983).

Σύμφωνα με τα παραπάνω, Ν.Υ., ή μειονεκτικό παιδί είναι αυτό που υποφέρει από οποιαδήποτε συνεχιζόμενη ανικανότητα:

1.      του σώματος

2.      του πνεύματος

3.      της προσωπικότητας

Αίτια νοητικής υστέρησης  (Τσίκουλας, et al., 1983).

Α. Μη οργανικά – περιβαλλοντικά

1. Κοινωνικά – εκπαιδευτικά – οικονομικά.

2. Συναισθηματικές διαταραχές.

Β. Οργανικά

1. Προγεννητικά

2. Περιγεννητικά

3. Μεταγεννητικά

 Συνηθισμένα κοινά χαρακτηριστικά νοητικά υστερημένων παιδιών 

1. Μικρό κεφάλι στις πιο πολλές περιπτώσεις (μικροεγκεφαλία), με Π.Κ. κάτω από την 3η εκατοστιαία θέση ή μεγάλο κεφάλι όπως συμβαίνει στον υδροκέφαλο και τον εγκεφαλικό γιγαντισμό,  με Π.Κ. πάνω από την 97η εκατοστιαία θέση.
2.  Συγγενείς ανωμαλίες όπως συνδακτυλία, θολωτή υπερώα, χαμηλή πρόσφυση αυτιών, ανωμαλίες οφθαλμών, ανώμαλα δόντια, ανώμαλη τρίχωση. 
3. Συγγενής καρδιοπάθεια. 
4. Συγγενείς ανωμαλίες ουροποιογεννητικού συστήματος. 
5.  Σπασμοί (Taft, 1987). 

 Αντιμετώπιση της Ν.Υ.

Για την αντιμετώπιση της Ν.Υ. είναι αναγκαία η συνεργασία γενετιστών, κοινωνιολόγων, ιατρών, εκπαιδευτικών και κράτους.

Είναι σφάλμα να αντιμετωπίζεται ένα παιδί μειονεκτικά μόνο από νευρολόγο ή ένα σπαστικό παιδί από ορθοπεδικό μόνο. Αρχικά πρέπει να γίνεται πλήρης κλινικός-εργαστηριακός έλεγχος, ακολούθως εκτίμηση της αναπτυξιακής του ηλικίας και στο τέλος συνεργασία όλων των ειδικών όπως ψυχολόγου, παιδοψυχίατρου, νευρολόγου, ορθοπεδικού, οφθαλμίατρου, ωτορινολαρρυγγολόγου, φυσιοθεραπευτού, λογοθεραπευτού και κοινωνικής λειτουργού για τη συνολική αντιμετώπιση του παιδιού.

Οι καλύτεροι δάσκαλοι για ένα μειονεκτικό παιδί είναι οι ίδιοι οι γονείς, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια της ζωής του, γιατί αργότερα θα χρειαστεί να εκπαιδευτεί σε ειδικό σχολείο από ειδικούς εκπαιδευτές. Έτσι η πρώτη φροντίδα του παιδίατρου ή του εκπαιδευτικού είναι να ενθαρρύνει τους γονείς στην προσπάθειά τους και να τους μάθει τον τρόπο εκπαίδευσης του παιδιού τους.

Οι σκοποί της ειδικής εκπαίδευσης των ατόμων με Ν.Υ. είναι οι εξής: 1) παροχή στοιχειωδών σχολικών γνώσεων, 2) βελτίωση και ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου, 3) ανάπτυξη των ικανοτήτων του παιδιού, ανακάλυψη ταλέντου (μουσικής, τέχνη), 4) επαγγελματικός προσανατολισμός (Αγγελοπούλου – Σακαντάμη, 2002).

Άθληση ατόμων με Ν.Υ.

Το σκεπτικό της άθλησης των Ν.Υ. παιδιών δε διαφέρει από αυτό των φυσιολογικών βασίζεται στην αρχή ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν βασικές αναλογίες και επιθυμίες για φυσική, νοητική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη (Seekinks, 1984).

Η άσκηση ή το άθλημα που θα επιλεγεί για κάθε άτομο είτε φυσιολογικό, είτε «ειδικό» εξαρτάται από τη φυσική διάπλαση, τις ικανότητες και τις ανάγκες του. Έτσι κάθε φυσική άσκηση και σπορ επιτρέπεται για τα Ν.Υ. άτομα, λαμβάνοντας υπόψη τη νοημοσύνη και τις συνυπάρχουσες αναπηρίες ή οργανικά νοσήματα.

Με την άθληση το άτομο με Ν.Υ. βελτιώνει τη γνώση του γύρω από το σώμα του, την κινητικότητά του, την μυϊκή ισχύ, την ευκαμψία, τη στατική και δυναμική ισορροπία του σώματος, τη συνεργασία και το συντονισμό ματιού-χεριού, αυξάνει την ταχύτητα των κινήσεων και την αντοχή, προάγει τη σωματική του υγεία και προφυλάσσεται από ορισμένες παθήσεις (Fait, 1978).

Επίσης, προάγει την αυτογνωσία και αυτοπεποίθησή του, αυξάνει τις κοινωνικές γνωριμίες και σχέσεις και βελτιώνει τις νοητικές του ικανότητες, οι ίδιες κοινωνικές και ψυχολογικές ανάγκες οδηγούν τα φυσιολογικά και τα  ΑμεΑ στο άθλημα και είναι: αναγνώριση του «εγώ», επιτυχία, ικανοποίηση, χαρά, συναγωνισμός, έλεγχος της τύχης, επιθυμία για τελετές, κοινωνικές σχέσεις και αποδοχή (Compton, 1984).

Κάθε παιδί με Ν.Υ. χρειάζεται ένα συνεχές πρόγραμμα με τακτική άσκηση και επιβλεπόμενες αθλητικές δραστηριότητες, μπορεί να παίζει μπάσκετ, ποδόσφαιρο, μπέιζμπωλ και να ασκείται στο κολύμπι και στην κωπηλασία. Αν δε τα καταφέρει μπορεί να μάθει απλούστερα πράγματα όπως πέταγμα και κλώτσημα μπάλας, κυνηγητό, πεζοπορία κλπ.

Γενικά είναι προτιμότερες οι δραστηριότητες που απαιτούν αδρή, παρά λεπτή κινητικότητα. Επίσης η άθληση με τη μορφή παιχνιδιού αποσπά περισσότερο το ενδιαφέρον και η απλοποίηση των κανόνων διευκολύνει την αντίληψη και την ενθάρρυνση.

Τέλος, οι κοινότητες μπορούν να συμπεριλαμβάνουν προγράμματα όπου φυσιολογικά και Ν.Υ. παιδιά συμμετέχουν μαζί, προς όφελος και των δύο ομάδων γιατί έτσι πλουτίζεται και ο ψυχικός κόσμος (Auxter, Pyfer, 1989). 


Σκοπός της Έρευνας

Σκοπός της συγκεκριμένης έρευνας ήταν η βελτίωση των κινητικών ικανοτήτων και της συμπεριφοράς τριών παιδιών με νοητική υστέρηση (Ν.Υ. μέτριας μορφής), μέσω ενός προγράμματος όπου είχαμε πριν και μετά αξιολόγηση και στο μέσο παρεμβατικό πρόγραμμα. Ειδικής Φυσικής Αγωγής (Ε.Φ.Α.).

Υλικό – Χωρισμός Ομάδων – Παράμετροι

Δείγμα: Το δείγμα μας αποτελούνταν από τρία παιδιά με νοητική υστέρηση μέτριας μορφής (Δ.Ν. 36-51). Τα παιδιά αυτά ανήκαν στο ίδρυμα Α.Μ.Ε.Α. «Η ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΣΗ» του νομού Τρικάλων (πόλη Τρίκαλα), στο οποίο απασχολούνταν περίπου δεκαπέντε παιδιά με νοητική υστέρηση, σύνδρομο Down, εγκεφαλική παράλυση και άλλες διαταραχές.

Η καταγραφή των προσωπικών τους στοιχείων (όνομα, επώνυμο, ηλικία, νοητική ηλικία, δείκτης νοημοσύνης, βάρος, ύψος) έγινε με τη βοήθεια του διευθυντή του ιδρύματος Κο. Τσιρογιάννη και του αρχείου που είχε στη διάθεσή του.

Για ευνόητους λόγους δε γίνεται δημοσιοποίηση των προσωπικών δεδομένων των παιδιών παρά μόνο των μικρών τους ονομάτων (Ανδρέας, Γιάννης, Μιχάλης), της ηλικίας τους (9  χρονών, 10 χρονών, 12 χρονών) αντίστοιχα και του γεγονότος ότι ανήκαν στην κατηγορία Ν.Υ. μέτριας μορφής με Δ.Ν. 36-51.

Φάση Α: Πριν την εφαρμογή του προγράμματος

   Η πριν την εφαρμογή του προγράμματος φάση, περιλαμβάνει την αξιολόγηση των ικανοτήτων των παιδιών και τον καθορισμό των εξής παραμέτρων:

1. Ιατρική εξέταση των παιδιών και καταγραφή των φυσικών χαρακτηριστικών τους και χαρακτηριστικών υγείας τους, που μπορούν να επηρεάσουν την απόδοσή τους στη διάρκεια του προγράμματος.
2. Καταγραφή του Δείκτη Νοημοσύνης των παιδιών, όπως είχε μετρηθεί σε παρελθόντα έτη με τη χρησιμοποίηση του Stanford – Binet Test.
3. Καθορισμός των κινητικών ικανοτήτων των ατόμων, μέσω ενός τεστ κινητικής απόδοσης που χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν σε έρευνα για άτομα με σύνδρομα Down, το οποίο περιλαμβάνει απλές ασκήσεις εντοπισμού της ύπαρξης ελαφρών νευρολογικών σημείων, καθώς και απλές ασκήσεις δύναμης. Η κάθε μια από τις ασκήσεις εντοπισμού της ύπαρξης ελαφρών νευρολογικών σημείων, καθώς και απλές ασκήσεις δύναμης. Η κάθε μια από τις ασκήσεις βαθμολογήθηκε σε μία κλίμακα από 0 έως 2 πόντους.
4. Μέτρηση της συμπεριφοράς των παιδιών με τη χρησιμοποίηση του ερωτηματολογίου του Rutter, το οποίο ανιχνεύει την ύπαρξη τυχόν διαταραχών της συμπεριφοράς (αντικοινωνικής ή νευρωτικής).
5. Καταγραφή γενικών πληροφοριών σχετικά με τις κοινωνικές σχέσεις των παιδιών, της ικανότητας αυτοεξυπηρέτησης τους και τυχόν δυσκολίες μάθησης του (ανάγνωση και γραφή).
 

Αποτελέσματα

Διαπιστώθηκε ότι τα τρία παιδιά με Ν.Υ. βρισκόταν γενικά σε ένα χαμηλό-μέτριο επίπεδο αντιληπτικό κινητικών ικανοτήτων, συντονισμού των κινήσεων, δύναμης και φυσικής κατάστασης. Επίσης επισημαίνεται ότι παρατηρήθηκαν ελαφρά νευρολογικά σημεία, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκαν και διαταραχές ως προς τη συμπεριφορά που έχουν να κάνουν κυρίως με άγχος, απότομες αντιδράσεις, υπερβολική διέγερση, επιθετικότητα.

Παρόλα αυτά με την κατάλληλη προσπάθεια και μέσω του προγράμματος Ε.Φ.Α. θα μπορούσαν να βελτιωθούν αισθητά και να πετύχουν την ομαλή ένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο.

Παρεμβατικό Πρόγραμμα Ε.Φ.Α.:

Το πρόγραμμα είχε διάρκεια τριών μηνών (2 φορές/εβδομάδα, διάρκεια διδακτικής μονάδας: 40-45 λεπτά). Η διαμόρφωση δηλαδή του παρεμβατικού προγράμματος βασίστηκε στο χρονοδιάγραμμα αυτό των τριών μηνών και ο συνολικός αριθμός των μαθημάτων υπολογίστηκε στα 24-25 μαθήματα.

Κάθε μια από τις διδακτικές μονάδες του προγράμματος περιλάμβανε:

1.                        Τη χρησιμοποίηση της ολικής μεθόδου παρουσίασης των ασκήσεων και όταν αυτό κρινόταν απαραίτητο, τον διαχωρισμό πολύπλοκων ασκήσεων σε μικρότερα μέρη.

2.                        Την επαναλαμβανόμενη επίδειξη του τρόπου εκτέλεσης κάθε άσκησης ή και την χρησιμοποίηση όλων των αισθήσεων.

3.                        Τη συνεχή ενθάρρυνση των ατόμων της πειραματικής ομάδας ή την υιοθέτηση του προστακτικού στυλ διδασκαλίας μαζί με τη χρήση συμπεριφοριστικών τεχνικών της «εξάλειψης» και «προσωρινής διακοπής» τεχνικών αποθάρρυνσης σε περίπτωση που κάποιο από τα παιδιά επιδεικνύει ανάρμοστη συμπεριφορά.

Περιεχόμενο Προγράμματος Ε.Φ.Α.

Το πρόγραμμα ειδικής φυσικής αγωγής και συγκεκριμένα τα μαθήματα που έλαβαν χώρα τη χρονική περίοδο των 3 μηνών περιλάμβαναν:

α) Δραστηριότητες για περπάτημα, τρέξιμο αλλά και ρίψεις.

β) Δραστηριότητες για ενδυνάμωση κορμού, άνω-κάτω άκρων, ευλυγισία.

γ) Δραστηριότητες για φυσική κατάσταση, στατική-δυναμική ισορροπία.

δ) Δραστηριότητες για συντονισμό όρασης-χεριού, ακρίβεια στόχου.

ε) Παιχνίδια με τη μπάλα – ρυθμικές ασκήσεις

στ) Αθλοπαιδιές (μπάσκετ-ποδόσφαιρο)

Οργάνωση του μαθήματος

Κάθε μάθημα είχε διάρκεια 40-45 λεπτά. Χωριζόταν σε τρία μέρη.

α) Εισαγωγικό: κάποιο παιχνίδι γνωριμίας, γενικές ερωτήσεις, προθέρμανση με επί τόπου κινήσεις χεριών-ποδιών.

β) Κύριο μέρος: εδώ διεξαγόταν δραστηριότητες ανάλογα με το στόχο που είχαμε θεσπίσει στην αρχή του μαθήματος, σύμφωνα με τα περιεχόμενα του παρεμβατικού προγράμματος.

γ) Τελικό μέρος: ασκήσεις χαλάρωσης ακόμη και με συνοδεία μουσικής.

Φάση 2: Διεξαγωγή του Προγράμματος Ε.Φ.Α.

Τα μαθήματα διεξαγόταν στον προαύλιο χώρο του ιδρύματος. Χρησιμοποιούνταν όργανο όπως κώνοι, κορύνες, μπάλες, στρώματα γυμναστικής, σχοινάκια, κορδέλες, στεφάνια, αυτοσχέδιες εστίες, μπασκέτες. Τα παιδιά τις περισσότερες φορές ήταν συνεργάσιμα, υπομονετικά, ακούγανε τις οδηγίες μας και συχνά βοηθούσανε στη μεταφορά των αντικειμένων στο τέλος του μαθήματος.

Στην αρχή και στο τέλος των μαθημάτων συμπληρωνόταν ένα σχέδιο διδασκαλίας (lesson plan) που περιείχε τα στοιχεία και τις επιδόσεις για το κάθε παιδί χωριστά.

Έτσι κάθε παιδί είχε το δικό του φάκελο που στο τέλος του προγράμματος θα έπρεπε να αποτελείται από 24 τέτοια πλάνα μαθήματος.

Περιγραφή Δραστηριοτήτων

Παρακάτω περιγράφονται ενδεικτικά κάποιες από τις δραστηριότητες που αφορούν το καθένα από τα περιεχόμενα του προγράμματος Ε.Φ.Α.

Να σημειωθεί ότι οι επιδόσεις των παιδιών σ’ αυτές βαθμολογούνταν με μια κλίμακα από 0-2 όπου 0= Δεν εκτελεί τη δεξιότητα καθόλου, 1= εκτελεί τη δεξιότητα με μικρή βοήθεια, 2= εκτελεί τη δεξιότητα χωρίς καμιά δυσκολία.

1.      ΠΕΡΠΑΤΗΜΑ

–   Περπάτημα, κάνοντας μικρά βηματάκια, διανύοντας κάποια απόσταση προς τα εμπρός.

–    Περπάτημα – ελαφρύ τροχάδην ανάμεσα από κώνους (ζιγκ-ζαγκ).

–    Βάδισμα σε ευθεία γραμμή (εμπρός-πίσω) κανονικό, στις πτέρνες και στις μύτες των ποδιών.

2.      ΤΡΕΞΙΜΟ

-   Τρέξιμο επί τόπου μέσα σε στεφάνι.

- Τα παιδιά, κρατώντας δύο ξύλα στα χέρια τους προσπαθούν να τρέξουν επί τόπου, προσπαθώντας να εκτελέσουν σωστά την κίνηση των χεριών.

-    Τρέξιμο μέσα σε ένα διάδρομο οριοθετημένο με σχοινί.

-    Τρέξιμο συνεχόμενο για ένα λεπτό σε ένα τετράγωνο οριοθετημένο από κώνους σε απόσταση 3-4 m ο ένας από τον άλλο.

3.      ΑΛΜΑ

-  Άλμα με τα δύο πόδια, πάνω από σχοινάκι σε ύψος 5-10 cm από το έδαφος.

-Τοποθέτηση κάποιου αντικειμένου σε κάποιο ύψος. Τα παιδιά προσπαθούν με άλμα να το αγγίξουν.

-   Επί τόπου αλματάκια με τα πόδια δεμένα στους αστραγάλους.

- Περιστροφή ενός σχοινιού (γύρω-γύρω) και τα παιδιά πηδάνε την κατάλληλη στιγμή, ώστε να το αποφύγουν.

4.      ΡΙΨΕΙΣ

-   Ρίψη μπάλας μέσα σε στεφάνι από απόσταση 3-5m.

- Τοποθέτηση στόχων σε τοίχο και τα παιδιά ρίχνουν με μια μικρή μπάλα από ορισμένη απόσταση για να τους πετύχουν.

-   Πέταγμα της μπάλας πάνω από σχοινί που βρίσκεται σε κάποιο ύψος, προς την άλλη πλευρά.

-  Προσπαθούν να σημαδέψουν με μικρή μπάλα 5 κορύνες που βρίσκονται σε σειρά από συγκεκριμένη απόσταση (bowling).

5.      ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ ΚΟΡΜΟΥ – ΑΝΩ – ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ – ΕΥΛΥΓΙΣΙΑ

-  Απλοί κοιλιακοί (4 σετ των 8 επαναλήψεων)

-   Ραχιαίοι (4x8)

-  Τα παιδιά κρατάνε ένα ξύλο στα χέρια τους και είναι σε ύπτια θέση. Κάνουν ταλαντεύσεις με τα χέρια στην ανάταση

-  Γυναικεία push-ups (4 σετ των 6 επαναλήψεων)

-  Άρση βαρών με αυτοσχέδια μπάρα από μια ράβδο και δύο τουβλάκια

-  Δένουμε τη μια άκρη ενός σχοινιού στη μέση του παιδιού και στην άλλη μια medicine ball. Το παιδί διανύει, τρέχοντας μια απόσταση (π.χ. 10 μ)

-    Τεστ ευκαμψίας με το κουτί ευκαμψίας (sit and reach)

-    Τεστ με το υποδεκάμετρο για την έκταση κορμού

6.      ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΟΡΑΣΗ Σ ΧΕΡΙΟΥ – ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΣΤΟΧΟΥ

-    Κάνουμε ένα κύκλο καθισμένοι οκλαδόν και κυλάμε τη μπάλα προς τη μεριά του παιδιού. Αυτό προσπαθεί να εντοπίσει από πού θα έρθει η μπάλα

-  Τα παιδιά προσπαθούν με τη βοήθεια ενός μπαστουνιού να οδηγήσουν ένα μπαλάκι ανάμεσα από κώνους (ζιγκ-ζαγκ)

- Τοποθετούμε σε μια σειρά κορύνες διαφορετικού χρώματος. Τα παιδιά προσπαθούν να πετάξουν από απόσταση το αντίστοιχου χρώματος στεφάνι στην αντίστοιχη κορύνα

7.      ΣΤΑΤΙΚΗ – ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ

-          Κουτσό στατικό στο ένα πόδι

-          Κουτσό τρέξιμο ανάμεσα από κώνους

-          Ισορροπία πάνω σε ξύλινο βάθρο ή δοκό

-          Κυνηγητό στο προαύλιο με κουτσό στο ένα πόδι

8.      ΑΘΛΟΠΑΙΔΙΕΣ (ΜΠΑΣΚΕΤ)

-       Ασκήσεις υποδοχής της μπάλας πρώτα χέρι με χέρι και με μικρή μπάλα και σιγά-σιγά μεγαλώνουμε την απόσταση.

-          Σκαστή πάσα από μικρή απόσταση

-          Ντρίμπλα από σταθερή θέση και ανάμεσα από κώνους

-          Σούτ στη μπασκέτα από κοντινή απόσταση

-          Τρέξιμο ανάμεσα από κώνους-πάσα-σουτ

9.      ΑΘΛΟΠΑΙΔΙΕΣ (ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ)

-          Κοντρόλ και έλεγχος της μπάλας

-          Πάσες από κοντινή απόσταση με το πόδι που τα βολεύει περισσότερο

-          Πέρασμα ανάμεσα από κώνους και μετά σουτ σε αυτοσχέδιο τέρμα

-          Πάσα σε μακρινή απόσταση και η μπάλα να περάσει από δύο κώνους

10.  ΡΥΘΜΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ-ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

-          Βήμα σημειωτόν

-          Ξεκινάω-σταματάω-συνεχίζω (με παράγγελμα)

-          Τυφλόμυγα

-          Κυνηγητό με συνοδεία μουσικής

-          «Μουσικές καρέκλες»

Αποτελέσματα - Παρατηρήσεις

Μετά την ολοκλήρωση του παρεμβατικού προγράμματος και την πάροδο των τριών μηνών τα παιδιά με νοητική υστέρηση όσο δύσκολο και αν φαινόταν στην αρχή, καταφέρουν να εξοικειωθούν με τα συνεχόμενα μαθήματα, να υπακούουν στις οδηγίες και γενικά να συνεργάζονται.

Κατάφεραν να βρίσκονται σε ένα αρκετά καλό κινητικό επίπεδο αφού μπορούσαν έως κάποιο βαθμό να διανύουν μια ορισμένη απόσταση με περπάτημα ή τρέξιμο, μπορούσαν να τρέχουν ανάμεσα από κώνους, να κάνουν αλματάκια επί τόπου ή αλματάκια από στεφάνι σε στεφάνι. Ακόμη εξοικειώθηκαν με τη ρίψη της μπάλας και την ακρίβεια στο στόχο, χρησιμοποιώντας μάλιστα σωστή τεχνική (λυγισμένοι, αγκώνες-γωνία 90^ο, τεντώνει το χέρι μπροστά, το κεφάλι ψηλά, τα μάτια στο στόχο).

Επίσης από άποψη συμπεριφοράς βελτιώθηκαν αισθητά. Δε δημιουργούσαν προβλήματα με τα άλλα παιδιά του ιδρύματος, δε βωμολοχούσαν ενώ εξαλείφθηκαν οι όποιες τάσεις επιθετικότητας που αρχικά παρουσιάστηκαν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τα παιδιά άρχιζαν να πλένουν τα χέρια τους μετά την τουαλέτα και να πετάνε τα σκουπίδια στον κάδο απορριμμάτων. Τέλος δεν είχαν πλέον κανένα πρόβλημα στο να διακρίνουν χρώματα, να καταλαβαίνουν ήχους, να ανταποκρίνονται σε χειρονομίες, μας υποδέχονταν με μεγάλο ενθουσιασμό στο μάθημα και συχνά μας χάριζαν πράγματα που είχαν φτιάξει από μόνα τους όπως π.χ. ζωγραφιές.

Συμπεράσματα - Συζήτηση

Μέσα από την εμπειρία αυτή των τριών μηνών, του διήρκησε το παρεμβατικό πρόγραμμα, εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κανείς ότι τα παιδιά με νοητική υστέρηση και γενικότερα τα ΑμεΑ μπορούν να πετύχουν πολλά και να τα καταφέρουν το ίδιο καλά με τα υγιή άτομα σε πολλούς τομείς της ζωής όπως σε αυτών του αθλητισμού. Οι δυσκολίες που αντιμετώπισαν στην εκτέλεση των ασκήσεων-δεξιοτήτων, αλλά και στην κατανόηση αυτών ήταν πολύ λίγες.

Η συνεργασία ήταν άψογη! Τα συγκεκριμένα παιδιά σου κάνανε κάποιες στιγμές να απορείς είτε με τις πράξεις τους είτε με τα λεγόμενά τους. τα άτομα αυτά αξίζουν καλύτερης αντιμετώπισης από όλους εμάς.

Σίγουρα ήταν μια μοναδική και αξέχαστη εμπειρία!!!

Βιβλιογραφία

1.                       Rarick G. L. Metnal Retardation in: sport for the mentally handicapped. Haarlem, The Netherlands. Hal, Rarick, Varmeer eds, 1984: 9-16.

2.                       American Academy of Pediatrics. Nutrition and Athletic Performance in Sports Medicine. Health Care of Young Athletes. Evanston III, 1983: 161-175.

3.                       Τσίκουλας Ι. Μελέτη της ψυχοκινητικής ανάπτυξης των ελληνοπαίδων από τη νεογνική μέχρι τη σχολική ηλικία με το Denver Developmental Screening Test (DDST)., Θεσσαλονίκη, 1983.

4.                       Taft L.T. Mental Retardation In: Nelson Text book of Pediatrics Philadelphia. W.B. Saunders CO., 1987: 102-107.

5.                       Νικολέτα Αγγελοπούλου – Σακαντάμη: Ειδική αγωγή βασικές αρχές και μέθοδοι, Θεσσαλονίκη, 2002.

6.                       Fait Hollis F. Special Physical Education: Adapted, corrective, Developmental Philadelphia. W.B. Sounders CO, 1978.

7.                       Compton D.M. Alternative Forms of sport for the mentally retarted in “Sport for the mentally Handicapped” Harlem, The Netherlands, Hal Rarick Vermeer eds 1984: 45-63.

8.                       Auxter D., Pyfer J. Principles and Methods of adapted physical education and recreation 6^th ed. St. Louis, Times Mirror / Mosgy Pugl. Co. 1989.

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα:

Ο Τσάπατος Στέλιος είναι Καθηγητής Φυσικής Αγωγής, ειδικευμένος στην Ειδική Φυσική Αγωγή, κάτοχος Μεταπτυχιακό Διπλώματος Ειδίκευσης (M.Sc.) στην Φυσική Δραστηριότητα σε Ειδικούς Πληθυσμούς και Υποψήφιος Διδάκτορας του Τ.Ε.Φ.Α.Α. - Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. 

Κατάγεται από τον Άγιο Νικόλαο Χαλκιδικής, εργάζεται ως αναπληρωτής στο Ε.Ε.Ε.Ε.Κ. και στο ΕΠΑ.Λ. Ειδικής Αγωγής Χαλκίδας και είναι επίσημος διαιτητής στο άθλημα του Bocce.

Contact: stelios.tsapatos@gmail.com   FaceBook:Stelios.Tsapatos