Άρθρο γνώμης: "Το Έγκλημα ως Καθρέφτης Κοινωνίας"

Το Έγκλημα ως Καθρέφτης Κοινωνίας

Άρθρο γνώμης του Ψυχολόγου Πολίτση Σιδηρόπουλου Πολυχρόνη...

...ο οποίος καταθέτει την προσωπική του οπτική για τη σχέση κοινωνικού πλαισίου, ανοχής και παραβατικότητας, σε άρθρο γνώμης που εστάλη στα μέσα ενημέρωσης.

Η παραβατικότητα και η εγκληματικότητα γεννιούνται μέσα σε ένα εγκληματικό πλαίσιο. Τι εννοούμε όμως όταν λέμε «εγκληματικό πλαίσιο»;

Ας ξεκινήσουμε από μια μικρή κοινωνία. Και ποια είναι η πιο μικρή κοινωνία; Το σπίτι μας. Η οικογένεια. Η οικογένεια πρώτου βαθμού — πατέρας, μητέρα, παιδιά. Και στη συνέχεια η οικογένεια δεύτερου βαθμού — συγγενείς, φίλοι, το άμεσο περιβάλλον.

Όταν μέσα σε αυτό το πλαίσιο δεν υπάρχει έλεγχος, όταν υπάρχει πλήρης ασυδοσία, όταν κυριαρχεί ο εγωισμός και η αλαζονεία, όταν δεν υπάρχει ενσυναίσθηση για τον διπλανό μας και τελικά επικρατεί η λογική ότι «εμείς πρέπει να βρεθούμε στην κορυφή γιατί είμαστε αδικημένοι», τότε αυτό το πλαίσιο δεν μπορεί να γεννήσει τίποτα άλλο. Σε βάθος χρόνου θα γεννήσει παραβατικότητα και εγκληματικότητα.

Μετά έρχεται το πλαίσιο της πολιτείας. Έχει να κάνει με τις δομές πολιτισμού, με τα σχολεία, με τα αθλητικά κέντρα. Αν μέσα στα σχολεία δεν υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος, γιατί τα εργαλεία που υπάρχουν δεν μπορούν να βοηθήσουν ώστε αυτό το φαινόμενο να σταματήσει αλλά απλώς να καλυφθεί, τότε το πρόβλημα μεταφέρεται και μεγαλώνει.

Το ίδιο συμβαίνει και στα γήπεδα. Όταν οι εκπαιδευτές και οι προπονητές λειτουργούν με την ίδια λογική, όταν δεν υπάρχει αθλητική παιδεία — όπως αντίστοιχα δεν υπάρχει και μορφωτική παιδεία στα σχολεία — και ξεχνάμε ότι ο ρόλος τους είναι να καλλιεργούν τον πολιτισμό, την αγάπη, τον σεβασμό, τότε αυτοί οι χώροι δεν λειτουργούν απέναντι στην παραβατικότητα και την εγκληματικότητα. Τις συντηρούν.

Και έπειτα έρχεται η ίδια η διοίκηση. Πριν ακόμα φτάσουμε στην κυβέρνηση, φτάνουμε στους δήμους. Εκεί όπου ζούμε καθημερινά. Όταν ένας δήμος διοικείται από ανθρώπους που εμείς έχουμε επιλέξει, αλλά οι πρακτικές τους αναπαράγουν τη λογική της μικρής κοινωνίας — ασυδοσία, ανομία, το «αδικούμαι άρα παίρνω αυτό που μου αξίζει εις βάρος του άλλου» — τότε αυτό που θα γεννηθεί είναι αναπόφευκτο: παραβατικότητα και εγκληματικότητα.

Και τότε ο κόσμος φτάνει στο επόμενο στάδιο: την ψυχολογία του όχλου. Ο όχλος καταδικάζει. Ο όχλος εξοργίζεται. Όμως δεν έχει κατανοήσει. Και περνάει στο άλλο άκρο: συγκρούεται με την ατομική συμπεριφορά, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι αυτή η ατομική συμπεριφορά είναι αντανάκλαση της δικής του συλλογικής ψυχολογίας.

Εδώ εμφανίζεται η μεγάλη αντίφαση. Ο όχλος καταδικάζει, αλλά την ίδια στιγμή ανέχεται και παρανομεί. Και στο τέλος επιστρέφει στο αρχικό του σημείο, λέγοντας ότι «αυτοί κάνουν τη δουλειά τους», σαν να μην έχει καμία ευθύνη.

Όλο αυτό το κομμάτι μπορεί να ταυτιστεί με μια βαθιά υποκρισία. Τη θρησκευτική υποκρισία. Όταν ένας άνθρωπος δηλώνει ότι είναι χριστιανός ορθόδοξος, μιλά για αγάπη, αλλά στην πράξη παρανομεί, αδικεί και στη συνέχεια «ξεπλένει» αυτή τη συμπεριφορά μέσα από ένα έθιμο ή μια διαδικασία — μια νηστεία, μια τυπική πράξη — τότε δεν υπάρχει ουσία. Υπάρχει μόνο άλλοθι.

Και αυτό συνεχίζεται. Συνεχίζεται με την ανοχή. Ακόμα και από τους ίδιους τους θρησκευτικούς παράγοντες.

Η παραβατικότητα και η εγκληματικότητα, τελικά, δεν είναι μόνο πράξεις. Είναι αποτέλεσμα. Είναι καθρέφτης.

Και όσο δεν αλλάζει το πλαίσιο που τις γεννά, θα συνεχίζουμε να καταδικάζουμε το αποτέλεσμα, ενώ θα συντηρούμε την αιτία.

Πολίτσης Σιδηρόπουλος Πολυχρόνης

Ψυχολόγος